sábado, 31 de enero de 2015

Ordo 2015: Februarius

FEBRUARIUS

1. Ì Viol. DOM. IN SEPTUAGESIMA, De ea, II cl. – Off. dominicale per annum. – Ad MAT. 9 antt. et 9 pss. de dom., abs. Exaudi, bened. Ille nos, Divinum auxilium, Per evangelica dicta. – L. 1 et 2 de Scr. occ., 3 de homilía (cum suo R), sine Te Deum. – Ad LAUDES antt. pr., pss. de dom. (2° loco), rel. pr. – Ad Horas ant., cap. et rel. pr. – Ad Primam pss. 53, 1181, 1182.

O.C. MISSA pr., sine Gloria, Credo, praef. Trinit., Ite, missa est.

II VESPERAE ut in Psalt. et in Pr.

Hodie prohibentur Missae defunctorum excepta exsequiali

Notanda pro festo Purificationis B. M. V.

1. Festum Purificationis B. M. V. habetur tamquam festum Domini: proinde excludit Missas votivas de Christo Domino.

2. Permittuntur aliae Missae votivae et defunctorum I et II classis, nisi una tantum habeatur Missa, et fiat benedictio candelarum.

3. Ad expositionem quod attinet Ss.mi Sacramenti pro adoratione Quadraginta Horarum tempore benedictionis, distributionis candelarum, processionis et Missae, cfr. RM, n. 352.

4. Pro benedictione candelarum:
  a) Si candelarum benedictio et processio, ob defectum ministrorum sacrorum, forma solemni fieri nequeat, licet formam simplicem adhibere, idest Memoriale rituum Benedicti XIII, dummodo tres saltem ministrantes celebranti inserviant (Rubr. Missalis, hoc die).
  b) Adhibetur color albus.
  c) Orationes ad candelas benedicendas dicuntur manibus iunctis, etiam ad Dominus vobiscum.
  d) Qui Missali ante diem 25 iulii 1960 edito utuntur, haec animadvertant: quinque orationes ad candelas benedicendas dicuntur conclusione brevi, in fine distributionis candelarum omittitur ant. Exurge cum suo versu et Gloria Patri necnon Flectamus genua, et ante orationem sacerdos dicit tantum Dominus vobiscum. Oremus.
  e) Qui benedicit candelas debet quoque subsequentem Missam celebrare, nisi sit Episcopus dioecesanus (Decr. 2976, 8).
  f) Candelae accensae in manibus tenentur ad Evangelium (etiam a celebrante) et toto Canone, idest usque ad versum Per omnia saecula saeculorum ante orationem dominicam.

2. † Alb. Feria II. IN PURIFICATIONE B. M. V., II cl. – Off. semifestivum. – Ad MAT. 3 Noct. – Ad LAUDES antt. pr., pss. de dom. – Ad Horas ant. et pss. de feria. – Ad Primam in R br. V Qui natus.

O.C. MISSA pr., Gloria, tractus, Credo, praef. Nativ. – In Missa quae sequitur benedictionem et processionem candelarum omittuntur omnes preces ad gradus altaris dicendae, necnon orationes Aufer a nobis et Oramus te, Domine, non autem osculum altaris (RM, n. 424 a).

Ad VESPERAS antt. pr., pss. de Comm. – Compl. de dom. – In fine Compl. dicitur antiphona finalis Ave, Regina caelorum usque ad Compl. feriae IV Hebdomadae sanctae inclusive.

3. Viol. Feria III post Dom. Septuag., De ea, IV cl. – Off. Feriale per annum. – Ad MAT. non dicitur Te Deum. – Ad LAUDES pss. 2° loco, or. dom. praec., comm. S. Blasii E. M. – Ad Primam cap. Regi.

V. D. MISSA dom. praec., sine Gloria, comm. S. Blasii, post grad. omittitur tractus, sine Credo, praef. comm., Ite, missa est. – Vel Missa S. Blasii (rub.) Sacerdotes Dei, Gloria, tractus, sine Credo, praef. comm.

VESPERAE de feria, or. dom. praec., sine comm.

In Choro Missa convent. dici debet pro defunctis (niger), cotidiana, cum or. Deus, veniae largitor, sequentia ad libitum.

Benedictio gutturis: Cerei apponendi sub mento fidelium benedicendi sunt formula speciali in honorem S. Blasii (Rituale Romanum, tit. IX, cap. III, n. 7); apponuntur autem extincti.

4. Alb. Feria IV. S. Andreae Corsini E. C., III cl. - Off. ordinarium. – L. 1 et 2 (= 2 et 3) de Scr. occ., 3 de festo, Te Deum.

MISSA Statuit, Gloria, or. pr., tractus, sine Credo, praef. comm.

VESPERAE de festo.

Cras ubi peculiaria pietatis exercitia pro cleri sanctificatione peraguntur permittitur unica Missa votiva D. N. I. C. SUMMI ET AETERNI SACERDOTIS Iuravit (alb.), Gloria, comm. S. Agathae *, sine Credo, praef. comm.

5. Rub. Feria V. S. Agathae * Virg. M., III cl. – Off. ordinarium. – Ad MAT. 9 antt. et 9 pss. pr. – L. 1 et 2 (= 2 et 3) de Comm. 2° loco cum RR pr. Dum torqueretur et Quis es tu, 3 de festo, Te Deum. – Ad LAUDES antt. pr., pss. de dom. – Ad HORAS ant. et pss. de feria.

MISSA pr., Gloria, tractus, sine Credo, praef. comm.

Ad VESPERAS antt. pr., pss. de dom. (ult. ps. 147). – Compl. de feria.

Cras, ubi peculiaria pietatis exercitia in honorem Sacratissimi Cordis   Iesu peraguntur, dici possunt duae Missae votivae eiusdem SS.MI CORDIS Cogitationes (alb.), Gloria, 2 or. S. Titi, 3 S. Dorotheae, tractus, sine Credo, praef. pr.

6. Alb. Feria VI. S. Titi E. C., III cl. – Off. ordinarium. – L. 1 et 2 (= 2 et 3) de Scr. occ., 3 de festo, Te Deum. – Ad LAUDES comm. S. Dorotheae Virg. M.

MISSA pr., Gloria, comm. S. Dorotheae, tractus, sine Credo, praef. comm.

VESPERAE de festo, sine comm.

Cras, ubi peculiaria pietatis exercitia in honorem Immaculati Cordis B. Mariae Virg. peraguntur, permittitur unica Missa votiva de eodem IMMACULATO CORDE: Missa pr. (ut in die 22 aug. – alb.), Gloria, comm. S. Romualdi, tractus, sine Credo, praef. B. M. V. Et te in veneratione.

7. Alb. Sabb. S. Romualdi Abb., III cl. – Off. ordinarium. – L. 1 et 2 (= 2 et 3) de Scr. occ., 3 de festo, Te Deum.

MISSA Os iusti de Comm. Abb., Gloria, tractus, sine Credo, praef. comm.

I VESPERAE de seq. dom., ut in Psalt. de sabb. et in Pr., sine comm. – Viol.

De S. Ioanne de Matha C. nihil fit.

8. Ì Viol. DOM. IN SEXAGESIMA, De ea, II cl. – Off. dominicale per annum. – Ad MAT. 9 antt. et 9 pss. de dom., abs. Exaudi, bened. Ille nos, Divinum auxilium, Per evangelica dicta. – L. 1 et 2 de Scr. occ., 3 de homilia (cum suo R), sine Te Deum. – Ad LAUDES antt. pr., pss. de dom. (2° loco), rel. pr. – Ad Horas ant., cap. et rel. pr. – Ad Primam pss. 53, 118 i, 118 ii.

O.C. MISSA pr., sine Gloria, Credo, praef. Trinit., Ite, missa est.

II VESPERAE ut in Psalt. et in Pr.

Hodie prohibentur Missae defunctorum excepta exsequiali.

9. Alb. Feria II. S. Cyrilli E. Alexandrini C. D., III cl. – Off. ordinarium. – L. 1 et 2 (= 2 et 3) de Scr. occ., 3 de festo, Te Deum. – Ad LAUDES comm. S. Apolloniae Virg. M.

MISSA In medio, Gloria, ors. pr., comm. S. Apolloniae, tractus, sine Credo, praef. comm.

Ad VESPERAS ad Magn. ant. O Doctor, sine comm.

10. Alb. Feria III. S. Scholasticae Virg., III cl. – Off. ordinarium. – L. 1 et 2 (= 2 et 3) de Scr. occ., 3 de festo, Te Deum.

MISSA Dilexisti, Gloria, or. pr., tractus, sine Credo, praef. comm.

VESPERAE de festo.

11. Alb. Feria IV. In Apparitione B. M. V. Immaculatae, III cl. – Off. ordinarium. – Ad MAT. 9 antt. pr. et 9 pss. de Comm., L. 1 et 2 pr., 3 de festo, Te Deum. – Ad LAUDES antt. pr., pss. de dom. – Ad Horas ant. et pss. de feria. – Ad Primam in R br. V Qui natus.

MISSA pr., Gloria, tractus, sine Credo, praef. B. M. V. Et te in Conceptione immaculata.
Ad VESPERAS antt. pr., pss. de Comm. – Compl. de feria.

12. Alb. Feria V. Ss. Septem Fundat. Ord. Servorum B. M. V., Cc., III cl. – Off. ordinarium. – Ad MAT. hymnus Bella dum late, L. 1 et 2 (= 2 et 3) de Scr. occ., 3 de festo, Te Deum. – Ad LAUDES hymnus Sic patres.

MISSA pr., Gloria, tractus, sine Credo, praef. comm.

Ad VESPERAS hymnus Matris sub almae.

13. Viol. Feria VI post Dom. Sexag., De ea, IV cl. – Off. feriale per annum. – Ad MAT. non dicitur Te Deum. – Ad LAUDES pss. 2° loco, or. dom. praec. – Ad Primam cap. Regi.

V. D. MISSA dom. praec., sine Gloria, post grad. omittitur tractus, sine Credo, praef. comm., Ite, missa est.

VESPERAE de feria, ad Magn. ant. Deposuit (ut in Psalt.), or. dom. praec..

14. Alb. Sabb. De S. Maria in Sabbato, IV cl. – Off. in Psalt. et in Pr. – L. 1 et 2 (= 2 et 3) de Scr. occ., 3 pr. Christus virgo, Te Deum. – Ad LAUDES ad Bened. ant. Beata Dei Genetrix, or. Concede, comm. S. Valentini Presb. M. – Ad Primam in R br. V Qui natus.

MISSA Salve III (a Purif. usque ad Pascha), Gloria, comm. S. Valentini, tractus, praef. B. M. V. Et te in veneratione. – Vel Missa S. Valentini (rub.) In virtute, Gloria, ors. pr, comm. S. Mariae in sabb., tractus, sine Credo, praef. comm.

I VESPERAE de seq. dom., ut in Psalt. de sabb. et in Pr., sine comm. – Viol.

De Ss. Faustino et Iovita Mm. nihil fit.

15. Ì Viol. DOM. IN QUINQUAGESIMA, De ea, II cl. – Off. dominicale per annum. – Ad MAT. 9 antt. et 9 pss. de dom., abs. Exaudi, bened. Ille nos, Divinum auxilium, Per evangelica dicta. – L. 1 et 2 de Scr. occ., 3 de homilia (cum suo R), sine Te Deum. – Ad LAUDES antt. pr., pss. de dom. (2° loco), rel. pr. – Ad Horas ant., cap. et rel. pr. – Ad Primam pss. 53, 118 i, 118 ii.

O.C. MISSA pr., sine Gloria, Credo, praef. Trinit., Ite, missa est.

II VESPERAE ut in Psalt. et in Pr.

Hodie prohibentur Missae defunctorum excepta exsequiali.

16. Viol. Feria II post Dom. Quinquag., De ea, IV cl. – Off. feriale per annum. – Ad MAT. non dicitur Te Deum. – Ad LAUDES pss. 2° loco, or. dom. praec. – Ad Primam cap. Regi.

V. D. MISSA dom. praec., sine Gloria, post grad. omittitur tractus, sine Credo, praef. comm., Ite, missa est.

VESPERAE de feria, ad Magn. ant. Si culmen, or. dom. praec.

17. Viol. Feria III post Dom. Quinquag., De ea, IV cl. – Off. feriale per annum. – Ad MAT. non dicitur Te Deum. – Ad LAUDES pss. 2° loco, or. dom. praec. – Ad Primam cap. Regi.

V. D. MISSA dom. praec., sine Gloria, post grad. omittitur tractus, sine Credo, praef. comm., Ite, missa est.

VESPERAE de feria, ad Magn. ant. Semen, or. dom. praec.

In Martyr. 1° loco: Dies cinerum, etc., ut in festis mobilibus.

Hodie de sero clauditur solemnitas nuptiarum usque ad dominicam Paschatis inclusive.



TEMPUS QUADRAGESIMAE

1. Circa legem ieiunii et abstinentiae, cfr. Codex Iuris Canonici.

2. Vesperae, etiam in choro, dicuntur horis postmeridianis.

3. Toto tempore quadragesimali prohibentur Missae votivae et defunctorum IV classis.

4. Item toto tempore quadragesimali altaria non ornantur floribus; et organum silet: adhiberi tamen potest ad sustinendum cantum, excepto Triduo sacro. Organi et aliorum instrumentorum sonus permittitur diebus festis de praecepto et feriatis (exceptis dominicis) necnon in festis Patroni principalis loci, Tituli vel anniversarii Dedicationis propriae ecclesiae, Tituli vel Fundatoris familiae religiosae, vel si qua solemnitas extraordinaria occurrat; et in Benedictione eucharistica, quocumque die (Instructio de música sacra, nn. 81 b, 83, 84).

5. In Missis de feriis Quadragesimae et Passionis, excepto Triduo sacro, expleta ultima oratione post Communionem, additur Oratio super populum, quae dicitur semper sub sua conclusione, et cui praemittitur Oremus. Humiliate capita vestra Deo (RM 506). Haec oratio numquam dicitur in Missis festivis vel votivis, ne ad feriam quidem commemorandam.

Notanda pro feria IV cinerum:

1. Si benedictio cinerum, ob defectum ministrorum sacrorum aut cantorum, forma solemni fieri nequeat, licet formam simplicem adhibere, idest Memoriale rituum Benedicti XIII.

2. Si solemnis benedictio cinerum tardioribus horis fiat, licet primo mane cineres benedicere forma simplici, absque cantu, ordine qui habetur in Missali. Sacerdos igitur stat sine casula vel, si non celebrat, cum cotta et stola violacea.

3. Benedictio cinerum quae mane ante Missam principalem peracta est, ante Missam vespertinam iterari potest, de Ordinarii loci facultate, in ecclesiis ubi Missa vespertina cum magno fidelium concursu celebrari solet (S. R. C., 5 febr. 1958).

4. Qui Missali ante diem 25 iulii 1960 edito utuntur, hoc animadvertant: quarta oratio ad cineres benedicendos, ut omnes aliae orationes benedictionis, concluditur conclusione brevi.

5. Absente alio sacerdote qui ipsi cineres imponat, celebrans stans super suppedaneo in medio, ad altare conversus et inclinatus, sibi ipsi cineres in modo crucis imponit in capite, nihil dicens (S. R. C., 1 nov. 1931).

6. Sacerdos qui cineres benedicit debet et subsequentem Missam celebrare, nisi sit Episcopus dioecesanus (Decr. 2976, 8).

7. Quoad expositionem Ss.mi Sacramenti pro adoratione Quadraginta Horarum tempore benedictionis et impositionis cinerum ac subsequentis Missae, cfr. RM 352.

N. B. Cras et in aliis feriis usque ad Nonam sabbati post cineres inclusive, omnia in Officio dicuntur ut in praecedentibus feriis post Septuagesimam, iis tantum exceptis quae in Breviario habentur propria. Ordinarium Temporis Quadragesimae sumitur tantum a I Vesperis sequentis dominicae.

18. ieiun cum abst. Viol. FERIA IV CINERUM, De ea, I cl. – Off. feriale per annum. – Ad MAT. 3 ultimi pss. 2° loco. – Ad LAUDES pss. 2° loco, ant. ad Bened. et or. pr., preces. – Ad HORAS a cap.
fit ut in Ordinario per annum. – Ad Primam cap. Regi.

O. C. MISSA pr., sine Gloria, sine Credo, praef. Quadr., or. Super pop., Ite, missa est. – In Missa quae dicitur post benedictionem et impositionem cinerum omittuntur omnes preces ad gradus altaris dicendae, necnon orationes Aufer a nobis et Oramus te, Domine, non autem osculum altaris (RM, n. 424 a).

VESPERAE de feria, ad Magn. ant. et or. pr., preces.

Hodie prohibentur Missae defunctorum excepta exsequiali; in ecclesiis autem unam tantum Missam habentibus, si fiat benedictio cinerum, prohibetur etiam Missa exsequialis.

19. Viol. Feria V post cineres, De ea, III cl. – Off. feriale per annum. – Ad LAUDES pss. 2° loco, ant. ad Bened. et or. pr. – Ad Primam cap. Regi.

V. D. MISSA pr., sine Gloria, sine Credo, praef. Quadr., or. super pop., Ite, missa est.

VESPERAE de feria temp. Quadr., ad Magn. ant. et or. pr.

20. Viol. Feria VI post cineres, De ea, III cl. – Off. feriale per annum. – Ad LAUDES pss. 2° loco, ant. ad Bened. et or. pr., preces. – Ad Primam cap. Regi.

V. D. MISSA pr., sine Gloria, sine Credo, praef. Quadr., or. super pop., Ite, missa est.

VESPERAE de feria temp. Quadr., ad Magn. ant. et or. pr., preces.

21. Viol. Sabb. post cineres, De eo, III cl. – Off. feriale per annum. – Ad LAUDES pss. 2° loco (in veteribus Breviarii editionibus, cant. Moysis dimittitur post versum Deum qui te genuit = Petram, quae genuit te), ant. ad Bened. et or. pr. – Ad Primam cap. Regi.

MISSA pr., sine Gloria, sine Credo, praef. Quadr., or. super pop., Ite, missa est.

I VESPERAE de seq. dom., antt. et pss. de sabb., a cap. ut in Pr. – Viol.

Incipit pro Officio feriali et dominicali Ordinarium Temporis Quadragesimae.

22. Viol. DOM. I QUADRAGESIMAE, De ea, I cl. – Off. dominicale temp. Quadr. – Ad MAT. 9 antt. et 9 pss. de dom. cum V Ipse liberavit, abs. Exaudi, bened. Ille nos, Divinum auxilium, Per evangelica dicta. – L. 1 et 2 de Scr. occ., 3 de homilia (cum suo R), sine Te Deum. – Ad LAUDES antt. pr., pss. de dom. (2° loco), rel. pr. – Ad Horas ant. et rel. pr. – Ad Primam pss. 53, 1181, 1182, L. brevis Quaerite (quae dicitur in omnibus Officiis usque ad sabbatum ante dominicam I Passionis inclusive).

MISSA pr., sine Gloria, Credo, praef. Quadr., Ite, missa est.

II VESPERAE ut in Psalt. et in Pr.

Hodie prohibentur omnes Missae defunctorum, etiam exsequialis.

23. Viol. Feria II post Dom. I Quadr., De ea, III cl. – Off. feriale temp. Quadr. – Ad LAUDES pss. 2° loco, ant. ad Bened. et or. pr., comm. S. Petri Damiani E. C. D.  – Ad Primam cap. Regi.

MISSA pr., sine Gloria, comm. S. Petri Damiani, sine Credo, praef. Quadr., or. super pop., Ite, missa est.

VESPERAE de feria temp. Quadr., ad Magn. ant. et or. pr., sine comm.

24. † Rub. Feria III. S. MATTHIAE * AP., II cl. – Off. semifestiv. – Ad MAT. 3 Noct. – Ad LAUDES  ant. de Comm., pss. de dom., comm. feriae. – Ad HORAS ant. et pss. de feria.

O.C. MISSA pr., Gloria, comm. feriae, tractus, Credo, praef. App.

Ad VESPERAS ant. et pss. de Comm., comm. feriae. – Compl. de dom.

Hodie permittuntur tantum Missae votivae et defunctorum I et II classis.

25. Viol. FERIA IV QUATUOR TEMP. QUADR., De ea, II cl. – Off. feriale temp. Quadr. – Ad MAT. 3 ultimi pss. 2º loco. – Ad LAUDES pss. 2o loco, ant. ad Bened. et or. pr., preces. – Ad Primam cap. Regi.

O.C. MISSA pr., sine Gloria, sine Credo, praef. Quadr., or. super pop., Ite, missa est. – Adverte pecularies rubricas quoad Flectamus genua (RM 440).

VESPERAE de feria temp. Quadr., ad Magn. ant. et or. pr., preces.

Hodie permittuntur tantum Missae votivae et defunctorum I et II classis.

26. Viol. Feria V post Dom. I Quadr., De ea, III cl. – Off. feriale temp. Quadr. – Ad LAUDES pss. 2° loco, ant. ad Bened. et or. pr. – Ad Primam cap. Regi.

MISSA pr., sine Gloria, sine Credo, praef. Quadr., or. super pop., Ite, missa est.

VESPERAE de feria temp. Quadr., ad Magn. ant. et or. pr.

27. Viol. FERIA VI QUATUOR TEMP. QUADR., De ea, II cl. – Off. feriale temp. Quadr. – Ad LAUDES pss. 2° loco, ant. ad Bened. et or. pr., preces, comm. S. Gabrielis a Virgine Perdolente C. – Ad Primam cap. Regi.

O.C. MISSA pr., sine Gloria, comm. S. Gabrielis, sine Credo, praef. Quadr., or. super pop., Ite, missa est.

VESPERAE de feria temp. Quadr., ad Magn. ant. et or. pr., preces, nulla comm.

Hodie permittuntur tantum Missae votivae et defunctorum I et II classis.

28. Viol. SABB. QUATUOR TEMP. QUADR., De eo, II cl. – Off. feriale temp. Quadr. – Ad LAUDES pss. 2o loco (in Breviario ante diem 25 iulii 1960 edito, cant. Moysis dimittitur post versum Deum qui te genuit = Petram, quae genuit te), ant. ad Bened. et or. pr., preces. – Ad Primam cap. Regi.

O.C. MISSA pr., sine Gloria, sine Credo, praef. Quadr., or. super populum, Ite, missa est. – Adverte peculiares rubricas quoad Flectamus genua (RM 440) et lectiones (RM 468).

I VESPERAE de seq. dom., antt. et pss. de sabb., a cap. ut in Pr., nulla comm. – Viol.

Hodie in Missis conventualibus et in Missis in quibus conferuntur Ordines, adhibenda est formula Missae «longior». – In ceteris Missis, sive in cantu sive lectis, adhiberi potest forma Missae «brevior». In ea dicitur tantum prima oratio, quae respondet Officio, cum Flectamus genua, et prima lectio cum suis versibus, deinde, dicto more solito Dominus vobiscum et Oremus, secunda oratio sine Flectamus genua, quam sequuntur aliae commemorationes forte occurrentes, et, omissis sequentibus lectionibus cum suis versibus et orationibus, statim subiungitur ultima lectio seu epistola cum sequenti tractu (RM 468).

Item hodie permittuntur tantum Missae votivae et defunctorum I et II classis.



martes, 6 de enero de 2015

La fiesta de la Epifanía

La fiesta de la Epifanía


   Epifanía significa “manifestación”, y es, en efecto, la fiesta instituida para honrar tres grandes manifestaciones de la Divinidad de Jesucristo a los hombres: la primera, con ocasión de la Adoración de los Magos de Oriente; la segunda, en el acto de su Bautismo, en el Jordán; y la tercera, en las bodas de Caná.
En la primera, los mismos Magos lo reconocieron como Dios, adorándolo y ofreciéndole, junto con otros dones, incienso; en la segunda, fué el Padre Eterno quien lo proclamó Hijo de Dios; y en la tercera, Él mismo se manifestó como tal, convirtiendo milagrosamente el agua en vino.
   La fiesta de la Epifanía es de origen oriental, como la de Navidad es de origen romano. Al instituirse esta última en Roma, por el siglo IV efectuóse entre el Oriente y el Occidente una especie de intercambio litúrgico, aceptando aquél la fiesta romana de Navidad, y éste la griega de la Epifanía. Desde entonces, el objeto de ambas festividades está bien deslindado en la Liturgia.
   Por lo que se refiere a la Epifanía, la antífona del Magnificat (II Vísp.), dice expresamente que es éste un día destinado a honrar tres milagros: la conducción de los Magos al pesebre del Niño Dios, por medio de una estrella; la conversión del agua en vino, en las bodas de Caná, y el Bautismo de Jesucristo, por San Juan. De los tres acontecimientos, el viaje de los Magos es el que ocupa mayor lugar en la liturgia de este día, y casi es el único a que la Iglesia y los fieles prestan la atención. Los otros dos tendrán su digna conmemoración en días y domingos sucesivos. Históricamente hablando, ninguno de estos tres sucesos, ni aún el del Bautismo del Señor consta de que acaeciese el 6 de enero. Si se los ha unido en una misma fiesta, ha sido por entrañar cada uno una magnífica manifestación de la divinidad de Jesucristo.
   El de “Epifanía” es, pues, el nombre litúrgico y oficial de esta festividad; pero los calendarios populares desígnanla con el más poético de fiesta de los “Santos Reyes”, de cuya dignidad impropiamente se ha investido a los Magos.
En torno de esta fiesta se han tejido leyendas encantadoras de carácter cristiano, que aún subsisten en los países católicos y tienen su repercusión en los hogares. Se ha hecho a los Magos, reyes; cuando sólo eran sabios, o a lo sumo, sacerdotes. Se ha dicho y escrito que fueron dos, tres, seis, ocho, doce y hasta quince; siendo San León, después de Orígenes, el primero que en el siglo V habla de tres. Los nombres vulgares de Melchor, Gaspar y Baltasar datan del siglo VII, y aunque no constan en documentos serios, la. liturgia los ha admitido por lo menos en el Ritual Romano. En el siglo VIII, el Venerable Beda describe a Melchor anciano y de larga barba; a Gaspar, joven, lampiño y rubio; y a Baltasar, negro y de espesa barba, pero esta diferencia de razas no se advierte en la escultura, pintura y numismática primitivas.
   Los presentes que ofrecieron cada uno de los Magos al recién nacido, fueron: oro, incienso y mirra, que llevaban en preciosos cofres. Por este triple don adoraron a Jesucristo como Dios, como Rey y como Hombre mortal. Cada uno de estos tres dones simboliza una virtud, a saber: el oro, la caridad; el incienso, la oración; y la mirra, la mortificación.
   En recuerdo de esto, acostúmbrase en muchas iglesias a bendecir y ofrecer en la Misa de Epifanía oro, incienso y mirra; y algunos reyes cristianos, como los de España, eligieron ese día para regalar tres cálices de oro a tres distintas iglesias. En algunos monasterios benedictinos es de tradición bendecir en el Ofertorio de la Misa, tres tortas conmemorativas. Ya se han hecho famosas en Buenos Aires las de la Abadía de San Benito de aquella Capital.

Anuncio de las fiestas movibles.

   El día de Epifanía, después del Evangelio y de la Misa solemne, en las iglesias catedrales y monasteriales, hácese, bajo una fórmula y una melodía tradicionales, el anuncio oficial de todas las fiestas movibles del nuevo año, así como de la fecha en que ha de reunirse el Sínodo diocesano. Como rito importante que es, desempéñalo, en las catedrales, el archidiácono o algún canónigo o beneficiado, y en los monasterios el cantor mayor, revestido de pluvial y desde el mismo púlpito o ambón donde se canta el Evangelio.
En la primitiva Iglesia, así de Oriente como de Occidente, en que las fiestas anuales reducíanse a la Pascua y a sólo unos cuantos aniversarios de Santos Mártires, el anuncio y convocatoria a las mismas hacíalos el obispo en la última asamblea litúrgica, a la manera que ahora hacen los párrocos semanalmente los avisos religiosos. Como la fijación de la Pascua era entonces labor muy delicada y suscitó apasionadas controversias, el concilio de Nicea (325) encargó oficialmente a los obispos de Alejandría, sede a la sazón de sabios astrólogos y calculistas, efectuar anualmente esa labor y participar el resultado a las demás iglesias del mundo; como efectivamente lo cumplían mediante circulares llamadas “Cartas pascuales”, que procuraban llegasen a su destino alrededor de Navidad. Una vez recibido esta especie de calendario, cada obispo lo daba a conocer a los diocesanos, empezando por proclamarlo oficialmente en la catedral, bajo fórmulas más o menos consagradas por la tradición.
   En España, desde el Concilio IV de Toledo (633), la averiguación de la data pascual hacíanla los metropolitanos de común acuerdo, tres meses antes de la Epifanía, para que en esta fecha todas las iglesias la conociesen.
   Con la divulgación de las tablas astronómicas y de los Calendarios, llegó un día en que no fué ya necesario el antiguo procedimiento para enterar a los fieles de las fiestas anuales; pero la Iglesia no suprimió nunca el anuncio oficial de Epifanía, que conservó como una reliquia litúrgica en el Pontifical. La fórmula usada es muy antigua, y su melodía muy parecida a la de Exúltet del Sábado Santo, quizá pertenezca al siglo IV.


Tomado de:  DOM ANDRÉS AZCÁRATE, O.S.B. ; La Flor de la Liturgia; Buenos Aires, Abadía San Benito, 6ta. Ed., 1951